فرهنگ و تعدیل نابرابری اجتماعی

نابرابری اجتماعی پیامدهای مختلفی در سطوح فردی و اجتماعی دارد. وجود برخی پیامدها در سطوح غیرعادی و غیرمنتظره، ضرورت تعدیل و کنترل آن را مسجل می‌سازد. شیوه‌های مختلفی برای تحقق این منظور توسط پژوهشگران و کارگزاران اجتماعی پیشنهاد شده است که تعدیل و کنترل فرهنگی، مهم‌ترین آنهاست. این نوشتار سعی دارد تا با ارجاع به منظومة آیات الهی که با روش تفسیر موضوعی شناسایی شده، نقش فرهنگ را در کاهش و تعدیل نابرابری توضیح دهد و به این سؤال که چگونه می‌توان از مسیر تغییرات فرهنگی، نابرابری را تعدیل کرد، پاسخ گوید. یافته‌های این مطالعه حکایت از آن دارد که از منظر قرآن کریم رابطة معنی‌داری میان وضعیت فرهنگی جامعه و نابرابری‌های اجتماعی وجود دارد و بخش قابل‌توجهی از این نابرابری‌ها ریشه در فرهنگ دارد و قاعدتاً تعدیل آن نیز جز از طریق اصلاح فرهنگ ممکن نیست. برای نمونه، تغییر ملاک منزلت اجتماعی از التفات صرف به مقولات مادی و محسوس به ارزش‌ها و داشته‌های معنوی و عقلانی که به نفی اصالت‌دهی به مادیات، چشم‌و‌هم‌چشمی، جلوه‌نمایی‌های متظاهرانه، تفاخر و تکاثر، بی‌اعتنایی به خواسته‌ها و انتظارات اقشار فرودست و… منتهی می‌شود، می‌توان به بخشی از این آرمان وصول یافت.